Biến Tần Và Motor: 7 Lỗi Thường Gặp Khi Lắp Đặt Và Vận Hành

Biến tần và motor được sử dụng rất phổ biến trong bơm, quạt, băng tải, máy sản xuất và các hệ thống tự động hóa. Tuy nhiên, một hệ thống VFD – motor dù chọn thiết bị đúng hãng vẫn có thể gặp lỗi nếu công suất, thông số động cơ, cáp kết nối, cách đi dây hoặc điều kiện lắp đặt chưa phù hợp.

Nhiều sự cố không xuất phát trực tiếp từ biến tần hoặc động cơ bị hỏng mà đến từ các chi tiết trong quá trình thiết kế và thi công. Việc kiểm tra đúng từ đầu giúp hạn chế tình trạng biến tần báo lỗi, motor nóng bất thường, nhiễu tín hiệu, chạy không đủ mô-men hoặc hệ thống dừng không ổn định.

1. Chọn Biến Tần Không Phù Hợp Với Motor Và Tải

Một trong những lỗi đầu tiên là lựa chọn biến tần chỉ dựa vào công suất kW của motor. Trên thực tế, cần kiểm tra thêm dòng định mức của động cơ, loại tải, chế độ làm việc, khả năng quá tải và điều kiện môi trường.

Hai motor cùng công suất 7.5 kW chưa chắc có cùng dòng định mức hoặc yêu cầu mô-men. Bơm và quạt thường có đặc tính tải khác với băng tải, máy nâng hoặc máy nghiền.

2. Nhập Sai Thông Số Motor Trên Biến Tần

Biến tần cần biết các thông số cơ bản của motor để điều khiển và bảo vệ phù hợp. Nếu sử dụng giá trị mặc định hoặc nhập sai thông số trên nameplate, hệ thống có thể hoạt động không tối ưu.

Với các chế độ điều khiển vector, một số biến tần còn có chức năng autotune. Quy trình này cần được thực hiện theo hướng dẫn riêng của nhà sản xuất VFD.

3. Đấu Sai Điện Áp Hoặc Sai Kiểu Y/Δ Của Motor

Một lỗi rất quan trọng là không kiểm tra nameplate motor trước khi đấu đầu ra biến tần. Motor có thể được thiết kế cho nhiều cấu hình điện áp khác nhau tùy cách đấu sao hoặc tam giác.

Ví dụ, nameplate có thể ghi hai mức điện áp tương ứng với hai cách đấu. Cần xác định điện áp đầu ra của biến tần và đấu motor theo đúng sơ đồ của nhà sản xuất động cơ.

4. Sử Dụng Cáp Motor Không Phù Hợp Hoặc Cáp Quá Dài

Đầu ra biến tần là dạng PWM với các cạnh điện áp thay đổi nhanh. Vì vậy tuyến cáp từ VFD đến motor có yêu cầu khác với một tuyến nguồn AC thông thường.

Cáp dài làm tăng điện dung của tuyến, có thể làm tăng dòng common-mode, phát xạ nhiễu và ảnh hưởng đến điện áp tại đầu motor. Với chiều dài lớn, nhà sản xuất VFD có thể yêu cầu output reactor, dv/dt filter hoặc sine filter.

5. Đi Cáp Motor Chung Với Dây Tín Hiệu Và Xử Lý Shield Không Đúng

Cáp motor từ biến tần có thể phát nhiễu điện từ. Nếu chạy song song gần dây analog, encoder, RS485, Ethernet công nghiệp hoặc tín hiệu cảm biến, nhiễu có thể ghép sang các mạch này.

6. Cài Thời Gian Tăng/Giảm Tốc Không Phù Hợp

Acceleration time và deceleration time ảnh hưởng trực tiếp đến dòng điện và năng lượng trong quá trình thay đổi tốc độ.

Nếu tăng tốc quá nhanh với tải có quán tính lớn, biến tần có thể phải cấp dòng lớn và báo lỗi quá dòng. Nếu giảm tốc quá nhanh, năng lượng tái sinh từ motor có thể làm điện áp DC bus tăng và gây lỗi quá áp.

7. Làm Mát Kém Hoặc Cho Motor Chạy Tốc Độ Thấp Quá Lâu

Biến tần và motor đều sinh nhiệt. Nếu tủ điện thông gió kém, filter bị bẩn hoặc khoảng cách lắp đặt giữa các thiết bị không đủ, nhiệt độ bên trong tủ có thể tăng cao.

Đối với motor tự làm mát bằng quạt gắn trên trục, khi chạy ở tốc độ thấp thì tốc độ quạt cũng giảm. Nếu motor phải tạo mô-men lớn trong thời gian dài ở tốc độ thấp, khả năng tản nhiệt có thể không còn như khi chạy ở tốc độ định mức.

Bảng Tổng Hợp 7 Lỗi Và Cách Kiểm Tra Nhanh

Checklist Trước Khi Chạy Thử Biến Tần Và Motor

Điện Phúc Thịnh Hỗ Trợ Cáp Và Phụ Kiện Cho Hệ Thống Biến Tần – Motor

Điện Phúc Thịnh cung cấp các nhóm cáp và phụ kiện phục vụ tủ điện, biến tần và động cơ như cáp motor, cáp điều khiển chống nhiễu, cáp tín hiệu, cable gland, đầu cos, terminal block và các phụ kiện đấu nối liên quan.

Để kiểm tra cáp phù hợp, khách hàng nên gửi công suất và dòng motor, model biến tần, chiều dài tuyến, phương pháp lắp đặt, yêu cầu shield và điều kiện môi trường.